Historisch Raadhuis (hoofdlocatie)

OUDE RAADHUIS

‘hierop is hie verwesen ter doet gesleept, geraedbraket ende op Sceveningen op een rat gesat’
- vervolgens is hij ter dood veroordeeld, naar de executieplaats gesleept, geradbraakt en op Seveningen op een rad gezet

‘hieromme is oir een stucke van oir oor gesneden’ 
- daarom is een stuk van haar oor gesneden

Zomaar twee voorbeelden van veroordelingen die in 1480 in de Schepenzaal van het toenmalige raadhuis werden uitgesproken. Tegenwoordig is deze Schepenzaal een van de pronkstukken van Stedelijk Museum Kampen. 

Belangrijke stad
Het oudste gedeelte van het museum, het Oude Raadhuis, dateert uit ca. 1350. Kampen was in die tijd een belangrijke stad met handelsprivileges in Holland en het Oostzeegebied. Binnen het handelsnetwerk van de Hanze vervulde de stad een actieve rol. Het is dus niet heel vreemd dat het gebouw is opgetrokken in de Nederrijnse gotiek, de stijl die zo kenmerkend is voor de Duitse Hanzesteden.

Stadsbestuur
Vanaf de middeleeuwen was het Oude Raadhuis de plaats waar het stadsbestuur in functie was en vanwaar het zich aan het volk uitte. Er werd namelijk niet alleen vergaderd en recht gesproken. Ook werden besluiten vanaf het bordes aan de inwoners van de stad bekend gemaakt en werden in en rond het Raadhuis misdadigers veroordeeld en misdadigers getoond. De vonnissen die hier werden geveld varieerden van schadeloosstellingen tot ballingschappen en doodstraffen aan toe.

Brand
In 1543 legde een brand grote delen van het Oude Raadhuis in as. De buitenmuren bleven gelukkig overeind en ook de Schepentoren – waarin op dat moment archiefstukken van het stadsbestuur werden bewaard – bleef gespaard. Dat het vuur de Schepentoren niet kon bereiken, hebben we te danken aan een nog altijd op dezelfde plek aanwezige zware gietijzeren deur. Oorspronkelijk was die deur onderdeel van kasteel Voorst, maar toen kasteel Voorst na een strijd in 1362 werd verwoest schonk de bisschop van Utrecht de deur aan Kampen.

Schepenzaal
Na de brand van 1543 is het interieur van de Schepenzaal herbouwd in renaissancestijl. Bijna alles wat er toen, tussen 1543 en 1545, gebouwd is, kunt u hier nog altijd bezichtigen. De rijkdom spat er vanaf. De Schepenzaal in het Oude Raadhuis is één van de weinige authentieke bestuurs- en rechtszalen uit de Hanzetijd. Er zijn allerlei symbolen van eerlijke rechtspraak te zien. Vanaf de entree wijst een engel alle binnentredende schepenen bijvoorbeeld op een voorstelling van het Laatste Oordeel. De schouw in de Schepenzaal bevat voorstellingen van de zeven deugden.

Beelden
Een aantal van de deugden zijn ook gevisualiseerd aan de gevel van het Oude Raadhuis. Vier gevelbeelden stellen de Matigheid (Temperantia), Trouw of Geloof (Fides), Rechtvaardigheid (Justitia) en Naastenliefde (Charitas) voor. Het waren symbolen van macht en gezag en van eerlijke rechtspraak en wijs bestuur.  

Links van de deugden zijn Karel de Grote en Alexander de Grote verbeeld. Deze oude heersers zijn onderdeel van de ‘Negen Besten’, negen figuren die in de middeleeuwen als voorbeeld voor de mensheid werden gezien.