Sven Kroner

 

sven kroner 140 x 190 cm2016  Atelierecke De landschappen van de Duitse schilder Sven Kroner bieden nooit een volledig glashelder beeld, er is vaak ook iets vreemds te zien. Ze zijn natuurgetrouw en fantasievol tegelijkertijd. Hoewel zijn werk altijd vanuit persoonlijke beleving ontstaat, bekijkt hij het landschap in zijn recente schilderijen letterlijk van binnenuit, om te beginnen door een serie vensterschilderijen. Zo staar je in Atelierfenster Lörick (2014), rustig in de verte door het open raam van Kroners atelier. Wanneer je je blik terug laat glijden over het vlakke landschap, door het openstaande raam, duikt in de hoek op de lege en zonovergoten vensterbank, als in een visioen, plots een modelhuisje op. Van dat kleine huisje gaat een enorme concentratie uit. Zo normaal als het is, krijgt het hier binnen iets buitengewoons.


Het open raam is een terugkerend motief in de schilderkunst. In zijn essay 'The Open Window and the Storm-Tossed Boat' (1955), beschreef kunsthistoricus Lorenz Eitner het als een uitvinding van de 19e eeuwse Duitse Romantische schilderkunst. 2 Interieur noch landschap, maar een curieuze combinatie van beide, waarin een verlangen naar elders, om de werkelijkheid te ontvluchten, verbeeld werd. Kroner speelt duidelijk een spel met deze schilderkunstige erfenis. Door een ruit in het vensterschilderij met de dromerige titel Aerodromio (2015) valt je oog bijvoorbeeld op een vliegtuig dat met zijn neus recht op je afkomt, klaar om op te stijgen. Komisch grijpt hij hier terug op het ultieme Romantische cliché, in een hedendaagse vertolking van 'Wanderlust'.
Toen in de moderne tijd het schilderij niet langer beschouwd werd als venster op de werkelijkheid, presenteerde het venster zelf zich voor kunstenaars, van Matisse tot Magritte, als geschikt canvas om te reflecteren op het medium schilderkunst. Aan het traditionele raambeeld geeft Kroner ook direct een geheel eigen draai doordat zijn virtuoze vensters, in landschapsformaat, brutaal het hele doek innemen. Eigenlijk zijn het ook niet zozeer vensters, maar bovenal glazen raampartijen die hij schildert. Elk ruitpaneel wordt een miniatuur schilderij op zich. Van dichtbij zijn de vloeiende en trefzekere verfstreken goed zichtbaar. Koud blauw, licht geel, helder groen en een feloranje, dat hier en daar gedurfd doorschemert of bovenover kruipt. Soms zijn de ruiten als glas-in-loodramen gekleurd of wazig beslagen. Achter het glas zie je dan enkel schaduwachtige suggesties verscholen gaan, als vage gedachten. Terwijl een lachgezichtje of speelse kreet (AH) er weer uitzien alsof je ze net zelf met je vinger op het koude raam gezet hebt.
En net als het lijkt alsof de tijd hier is stilgezet, wordt je blik opeens heen en weer gekaatst, het doek in, en er weer uit. Af en toe zuigt het ingekaderde landschap in de verte je op, dan weer duwt een huis aan de overkant zich door het open raam naar voren. Via de weerspiegeling in een raam probeer je als het ware om de hoek te kijken. Het is een spannende gelaagdheid die je in de greep houdt en waar je maar geen grip op krijgt. Want wat je in de reflecties ziet bevraag je direct weer; hoe zit elk beeld nu precies in elkaar? Heeft ieder spiegelbeeld eigenlijk wel een oorsprong? In een aantal raamkozijnen kun je een klein geschilderd icoonprentje ontdekken, van de heilige Paraskeva die de blinden weer kon laten zien. Deze ramen verbeelden zo niet alleen de symboliek van het onbereikbare uitzicht, maar zijn bovenal rake bespiegelingen op het kijken zelf.

'Nature appears as a lure in the one, as a threat in the other', vervolgde Eitner zijn betoog over de iconografie van het open raam en het door storm geteisterde schip, waarbij het laatste de menselijke strijd met de natuurkrachten symboliseert. In Kroners werk komen schepen, in botsing geraakt met de stormachtige natuur, ook telkens weer naar boven. In uiterwaarden liggen langgerekte binnenvaartschepen, roerloos als ruïnes na een schipbreuk, onder een vreemd romantische, rode avondgloed. Of ze hangen dreigend boven een naaldbos, klaar om neer te storten of tegengesteld door een windvlaag omhoog gevoerd te worden. Functioneert het landschap hier nu juist als verbeeldingsrijke binnenwereld? Kroner schildert zijn doeken plat op de grond zodat de waterige acrylverf zich hecht, maar zodra het schilderij af aan de muur hangt kan het, zo zegt hij zelf, als een droom de zwaartekracht te slim af zijn.
Wanneer in een van de schilderijen dan een klein bootje op de vensterbank is beland, blijkt hoezeer binnen en buiten hier in elkaar overlopen, of worden omgekeerd. Een klimopplant groeit woekerend naar binnen, een vogelhuisje staat binnen voor het raam, terwijl een miniatuur huisje zich andersom juist in het weiland verdubbelt.
In opvallend landschappelijke bewoordingen heeft kunstenaar en schrijver Brian O'Doherty tenslotte 'de tijd' in het kunstenaarsatelier beschreven als iets elastisch, dat zich uitstrekt, vallend in vijvers van reflectie en tuimelend in heftige watervallen 3. Daar kan het nog alle kanten opgaan. Het atelier in, nog verder inwaarts keert Kroner in zijn allernieuwste werk. In plaats van een uitzicht krijg je nu een inkijk in de studioruimte zelf. Je bevindt je laag bij de grond, in de hoek van de ruimte waarin zich een complexe situatie voordoet van verfspatten, gekantelde, omgedraaide, onvoltooide of zelfs onbegonnen schilderijen, en wederom die modelhuisjes met puntige oranje en groene daken als in een verward modeltrein landschap. In deze besloten ateliers zonder zichtbare ramen is 'buiten' toch, en zelfs heel prominent, doorgedrongen, doordat een speels raster van lichtvlakken en schaduwstroken het raamkozijn over de muren en de vloer uittekent. Als je dichter, en nog dichterbij komt zie je verfvlekken veranderen in waterplassen terwijl boompjes in de vloer ontspringen. En met een knipoog naar zijn eigen vensterschilderijen, laat Kroner her en der een losgeraakte glazen ruit tegen zijn atelierwand leunen.

1 Een ingekorte versie van de tekst 'Inside Out' (2015))
2 Lorenz Eitner, "The Open Window and the Storm-Tossed Boat: An Essay in the Iconography of Romanticism, The Art Bulletin, Vol. 37, No. 4 (Dec., 1955), pp. 281-290
3 Brian O'Doherty, 'Studio and Cube: On The relationship Between Where Art is Made and Where Art is Displayed', 2007, p. 18

Rosa Juno Streekstra
Assistant director, Galerie Fons Welters

sven kroner 140 x 190 cm 2014 sven kroner 140 x 220 cm2014  untitled

 

25 juni t/m 11 september 2016
Stedelijk Museum Kampen
Oudestraat 133, kampen
di t/m za 10.00-17.00 uur
zo 13.00-17.00 uur

 

website realisatie: nmedia ict