Vrijwilliger Bert Hazenbos


juliana favoriete stuk van700x330 Elke keer als ik een groep bezoekers door het museum rondleid en daarbij de zaal met de Oranjeportretten aandoe, kan ik het niet nalaten om wat langer stil te staan bij het portret van Juliana. Ik vind dit schilderstuk er zó uitspringen, dat het voor mij eerder een op zichzelf staand kunstwerk is, dan een item uit de collectie Oranjeportretten. Ik weet dat het de verzameling uit de Oranjezaal incompleet zou maken, maar voor mij zou dit stuk apart mogen hangen, want die aandacht verdient het.
Maar waarom maakt deze afbeelding zo'n indruk op mij?

 

Ik denk dat het komt door mijn voorliefde voor het impressionisme. Nu hoor ik meteen al een aantal mensen zeggen: 'Ho, ho, ho, dit stuk dateert uit 1950 en dat is wel 50 tot 100 jaar na de tijd van de impressionisten' en dat is natuurlijk ook zo, maar toch..... Om toch een klein beetje gelijk te krijgen, heb ik mij verdiept in de maker van dit schilderstuk, Sierk Schröder.
De kunstenaar is in 1903 geboren op Ambon als zoon van een zendeling. In 1909 wordt zijn vader benoemd tot directeur van een zendingshuis in Rotterdam en verhuist het gezin.
Op de lagere school blijkt Sierk al talent voor tekenen te hebben, maar omdat hij planter wil worden volgt hij van 1919 tot 1922 de Koloniale Landbouwschool in Deventer. Hij gaat zich daar echter steeds meer toeleggen op het schilderen en tekenen en hij besluit zelfs op een zolderkamer een atelier in te richten.

In 1922 laat hij zijn idee van planter worden helemaal varen en gaat hij naar de Haagse Academie van Beeldende Kunsten, waar hij door zijn uitzonderlijke talent meteen in het derde leerjaar wordt geplaatst. Op de academie krijgt hij tekenlessen waarbij gipsmodellen als voorbeeld dienen. Ook volgt hij lessen in het tekenen van levende modellen waarbij hij wordt begeleid door Henk Meyer, een begenadigd tekenaar.

Als hij in 1925 afstudeert vertrekt hij naar Parijs en volgt hij lessen in het atelier van André Lhote. In Parijs bezoekt hij vaak het Louvre en daar raakt hij onder de indruk van de oude meesters, waarna hij zich ten doel stelt om ook dat niveau van perfectie te behalen. In Parijs raakt hij ook bekend met het impressionisme, een (werk)stijl die hem in de toekomst steeds meer zal aanspreken.
In 1926 keert hij door geldgebrek, ondervoed en ziek terug naar Nederland en voorziet hij in zijn levensonderhoud door het maken van boekillustraties en het tekenen van politieke prenten.

In zijn werk raakt hij steeds meer overtuigd van het 'alla prima' schilderen, met een snelle toets meteen op het doek schilderen, zonder voortekenen, doorsponzen, dun overschilderen, invullen en afschilderen zoals hij op de academie had geleerd.
Voor de portretstukken had Sierk vooraf eerst een aantal gesprekken met zijn model en door goed observeren van bewegingen en houdingen wist hij eigenlijk al hoe het portret er uit moest komen te zien. Hij overleed op 26 januari 2002.
Nu terug naar het portret van Juliana.
Juliana is eerder afgebeeld als een elegante dame dan als een vorstin. De regalia (die bij de andere Oranjestukken soms prominent aanwezig zijn) heeft Schröder weggelaten, hetgeen ik een zeer goede keuze vind, omdat deze naar mijn idee alleen maar afbreuk zouden doen aan het werk.

Als Juliana al poseert, dan lijkt het veel meer of ze in het voorbijgaan even is blijven staan, waarbij ze haar hermelijnen mantel, die ze net heeft afgedaan maar even over de stoel heeft gekieperd. Ik vind haar ook een heel natuurlijke pose hebben zonder dat deze overdreven of gemaakt is. Wat ik heel knap vind, is hoe haar handen een functie en een houding hebben in het portret. Er zijn geen scherpe lijnen, maar het zijn meer kleurvlakken die de voorwerpen en de persoon van elkaar scheiden. Eigenlijk moet je zelf de vlakken tot een afbeelding maken, waarbij de vage achtergrond je bijna automatisch naar het hoofdonderwerp leidt en het op die manier naar de voorgrond haalt. Wanneer je wat dichter bij het stuk gaat staan, krijg je het idee dat je staat te kijken naar een lage resolutiefoto die sterk is uitvergroot. Je moet afstand nemen om het geheel te kunnen zien, terwijl je er eigenlijk dichtbij wil staan om te zien hoe en waar de kleurvlakken zich van elkaar scheiden.

Wat ik van Juliana weet is dat ze heel gewoon wilde zijn en daar is Schröder naar mijn idee 'vorstelijk' in geslaagd.
Voor mij was Sierk Schröder een impressionist die te laat is geboren.


Bert Hazenbos, vrijwilliger

juliana helemaal

Bijschrift foto:
Koningin Juliana (1909-2003)
Sierk Schröder (1903- 2002), olieverf op doek, 193X129 cm, gedateerd 1950
Foto: Ben Vulkers - Zwolle

website realisatie: nmedia ict