Vrijwilliger Koen de Leeuw


Kampereiland700x330

 

BOERDERIJ OP KAMPEREILAND.

Wie ervaart niet bij tijd en wijle nostalgische gevoelens bij – zoals onze oosterburen uitdrukken – een 'aha-erlebnis'? Bij het bereiken van een zekere leeftijd en in de jaren daarna staat die emotie in de startblokken bij het beschouwen van o.a. een film, boek, voorwerp uit grootmoeders tijd dan wel een schilderij. Als suppoost valt me dat vooral op in de waterzaal bij het tableau met objecten van de vele verdwenen Kamper bedrijven. De reacties van de bezoekers daarop getuigen van een zeker sentiment naar de tijden van weleer.

Welnu, door mijn schooljeugd, doorgebracht hebbend in een buurtschap, schurkend tegen de IJssel, onder de rook van Hattem, plekken toch die je associeert met Jan Voerman sr., werd en word ik getroffen door het werk van die schilder met als titel 'Boerderij op Kampereiland'. Dat schilderij bevat het decor van mijn schooljeugd. Het laat een wereld zien die thans alleen nog maar bestaat in herinneringen en op beeldmateriaal.

Het mag duidelijk zijn dat hierdoor mijn favorietenkeuze is bepaald. Hoewel het werk de titel van boerderij heeft meegekregen, gaat mijn blik toch in de eerste plaats naar het tafereel van man, vrouw en liggende koe. Voor mij zou een titel in de geest van 'de anatomische les' meer in de rede hebben gelegen. Afgaande op mijn herinneringen zie ik de boerin in klederdracht met boerenblauwe rok, rood jak, kraplap en ondermuts. Geen werkkleding, maar nette kleding voor door de weeks, wellicht aangetrokken in verband met het mannenbezoek. De boerin draagt een eiermand, daarmee is uitdrukking gegeven aan vrouws eigenschap van bedrijvigheid. Immers toen gold nadrukkelijk het gezegde 'een vrouwenhand en een paardentand staan nooit stil'.Binnen het boerenbedrijf was het toen onbekende begrip 'tweeverdiener' economische noodzaak. De man, veearts, is gekleed in een kniebroek met klepsluiting – een gulpsluiting dateert pas van na de schepping van het kunstwerk in 1883 – muilen en een flambard hoed, een uitmonstering, passend bij zijn maatschappelijke status.

Op de liggende zieke koe wordt een aderlating toegepast, een toentertijd toegepaste medische handeling. Het tweetal nieuwsgierig toekijkende koeien vertegenwoordigt het IJsselveeras, zowel goede melk- als vleeskoeien, een slim staaltje van economisch denken en handelen! Opvallend is de pure presentatie van de koeien. Compleet gehoornd, zonder de grote plastic etiketten aan de oren, terwijl ook de halsbanden met computerhardware ontbreken.

Meer naar de achtergrond zien we de 4-roedige, rietgedekte hooiberg, gemaakt met streekeigen materiaal en geplaatst als windvang tegen de straffe wind vanaf de Zuiderzee. Het hooi van Kampereiland was niet alleen voor eigen gebruik, doch zeer in trek als handelswaar. De cavalerie behoorde tot de grootste afnemers. De hooiberg had niet alleen een agrarische functie maar was multifunctioneel. De zwaluwen vonden in de kap nestelplekken en menig zwerver vond daar 's nachts een slaapplaats. Ook de hooiberg heeft het loodje moeten leggen in de vaart van de economie en is ingeleverd voor de afzet van de plastic verpakkingsindustrie.
Geïsoleerd van berg en boerderij zien we het bakhuis, geïsoleerd uit hoofde van de brandpreventie. Voorts is de boerderij laag gebouwd, ook al uit voorzorg tegen de storm, die het eiland met de regelmaat van de klok teisterde. Niet al te opvallend is nog de duiventil, niet bestemd voor sierduiven, maar huisvesting biedend aan houtduiven en dat voor consumptiedoeleinden.

Het werk van Voerman vindt zijn afronding met – hoe kan het ook anders – zijn handelsmerk het wolkengezicht.
De beschreven elementen zijn mede mijn herinneringen, gevangen in het schilderij, dat steeds weer uitnodigt tot mediteren. Ik zou zo zeggen, dat dat bepaald van meerwaarde is bij het kijken naar kunst!

Koen de Leeuw

Bijschrift foto:
Boerderij op Kampereiland
Jan Voerman sr. (1857-1941), olieverf op doek, 1883

Kampereiland340x240

website realisatie: nmedia ict