Vrijwilliger Tonie Kerssies

 

springer 700x330Schoonheid tot in het detail

Als kind heb ik schilderijen zien groeien en de geur van olieverf geroken. Mijn vader leerde mij over gelaagdheid, compositie, vlakverdeling en dynamiek, maar zelf had ik niet het talent om er mee aan de slag te gaan. Het is bij kijken gebleven. Maar dan wel met liefde!
Het is daarom dat mijn favoriete museumstuk wel een schilderij moest worden.

In het nauwgezet schilderen van het detail ligt de kracht en de kwaliteit van het schilderij van mijn keuze. Alles staat in dienst van de schoonheid. Zo kun je het werk van de schilder Cornelis Springer (1817-1897) wel typeren. Het tafereel is een feest voor het oog. Door een afgewogen compositie, een majestueuze lichtval en een zoete dynamiek is een beeldende harmonie ontstaan. Het goede, het ware en het schone komen samen. Dat geeft de kijker een gelukzalig gevoel. Zo werkt het tenminste bij mij. Daarom is mijn keuze gevallen op Springer's 'Cellebroederspoort in Kampen' uit 1860.

Bij een eerste confrontatie met het werk heb ik meteen het geschilderde stadstafereel met de huidige situatie vergeleken. Een aantal zaken vallen meteen op. Aan de linkerzijde van het doek is een boompartij geschilderd, bomen die er nu niet meer zijn. Achter deze bomen is de onderzijde van een poorttoren zichtbaar. Vreemd genoeg komt de spits niet boven de bomen uit. Gezien de lengte van de andere spits zou dit wel moeten. Werd het historische gebouw gerestaureerd en de spits vervangen? Tegen de wel afgebeelde spits is een steiger geplaatst. Er vinden dus bouwwerkzaamheden plaats.

Hier wordt niet een 'oud gebouw' gesloopt, maar gerestaureerd. Mogelijk is er in Springers tijd sprake van enige herwaardering van cultureel erfgoed. Temeer omdat de kleine huizen op de rechterzijde van het paneel niet aan de fantasie van de schilder zijn ontsproten, maar inderdaad het straatbeeld in die tijd bepaalden. Een aantal jaren na het schilderen van dit stadsgezicht werden deze huizen afgebroken om plaats te maken voor statige herenhuizen. Die huizen sieren deze straat tot de dag van vandaag. Huizen met een dergelijke uitstraling bouw je op een toplocatie, dicht bij een historische stadspoort dus.

En het schilderij zelf? Het gebouw is pontificaal aanwezig. Je ziet dat de schilder van de architectuur van oude gebouwen hield. Met liefde is elk detail weergegeven. Een gedeelte van het gebouw verdwijnt achter het geboomte. Daardoor ontstaat de diepte die het oog van de toeschouwer stuurt. En dan zijn er de mensen. Gedeeltelijk gesitueerd onder de bomen en deels gekoesterd door het binnenvallende licht. Tussen de natuur, de bomen links, en de cultuur, de bebouwing rechts, vindt het menselijk handelen plaats. Er wordt een kleine markt gehouden. De mensen geven het tafereel leven. Het is geen doods pleintje.

De 'stille dynamiek' wordt verder geduid door de aanwezigheid van trekdieren met wagens.
Beweging genoeg. Er is ook beweging van het licht. Stemmig licht dat reflecteert met hier en daar sterke contrasten. De poort tekent zich vrij donker af tegen een lichte lucht.
Dit alles maakt het tot een schilderij waar ik regelmatig voor sta om de kundigheid van de schilder te bewonderen en mijn portie schoonheidsbeleving op te doen.

Deze bijdrage is van Tonie Kerssies, gids, suppoost en medewerker educatie in het SMK.


Bijschrift bij het schilderij:

Gezicht op de Cellebroederspoort
Cornelis Springer, olieverf op paneel, 1863
Langdurig bruikleen erven de heer H. Krans

springer

 

website realisatie: nmedia ict